درهنگام زلزله چه بايد كرد؟

رفتار ما درهنگام زلزله چگونه بايد باشد؟ 

بررسي خطرات ناشي از زلزله در خانه بايد با مشاركت تمامي اعضاي خانواده انجام شود. پيش بيني، تصوير و احساس مشترك، تمام آن چيزي است كه شما لازم داريد تا از اتاقي به اتاق ديگر رفته و تصور كنيد چه اتفاقي در هنگام زلزله ممكن است روي دهد. بدين ترتيب، ترس از موقعيت هاي ناشناخته باعث مي شود در هنگام وقوع حادثه بر اوضاع مسلط باشيم.در اين شماره شما را با رفتارهاي در حين و بعد از زلزله آشنا مي كنيم.
رفتارهاي حين زلزله
در يك زلزله شديد، شما ابتدا لرزش هايي را حس مي كنيد كه به نظر مي رسد خفيف باشند اما در عرض يك يا دو ثانيه اين لرزش ها شدت گرفته و شما را از جا مي كند و يا ممكن است شما در همان لحظه اول با يك تكان ناگهاني غافلگير شويد، درست مثل اينكه يك كاميون به خانه شما برخورد كرده باشد. يك يا دو ثانيه بعد شما لرزش هايي را احساس خواهيد كرد كه حركت را براي شما مشكل خواهد كرد. هنگام وقوع يك زلزله شديد، شما و خانواده تان تنها چند ثانيه فرصت داريد تا با حفظ خونسردي و به كارگيري توصيه هاي ايمني، بهترين و مناسب ترين عكس العمل را در اسرع وقت انجام دهيد. قبل از هر چيز آرامش خود را حفظ كنيد. ترس و وحشت سرعت عمل و صحت رفتار شما را كاهش مي دهد. پس با اعتماد به نفس به سرعت نكات ايمني تمرين شده را انجام دهيد. ديگران را نيز به آرامش و انجام نكات ايمني دعوت كنيد.
اگر در ساختمان يك طبقه و نزديك در خروجي هستيد سريعاً از آن خارج شده و به فضاي باز برويد.
اگر هنگام وقوع زلزله در ساختمان چند طبقه هستيد سعي نكنيد با استفاده از پله و آسانسور خود را به خارج از آن برسانيد. بنابراين محل امني در داخل ساختمان انتخاب كرده و تا پايان لرزه ها در آنجا پناه بگيريد.
از اشيايي كه ممكن است سقوط كنند دور شويد. به كنار ديواري رفته و به آن بچسبيد و يا رو به ديوار نشسته، سر را روي زانوها خم نموده و آن را با بازوها يا كتف بپوشانيد. كف دست ها را در پشت سر به هم قلاب كنيد.
واكنش و مسائل بعد از زلزله
با توصيه قبلي آموختيد كه چگونه محيط خود را از لحاظ نكات ايمني، مقاوم و خود را در هنگام وقوع زلزله چگونه در امان نگه داريد. واكنش ها پس از وقوع زلزله به دقت بسيار نياز دارد، زيرا بيشتر آسيب ها در اين زمان اتفاق مي افتد كه خود شامل دو قسمت:
الف) ايمني ب) روحي و رواني
الف) ايمني:
چون احتمال لرزش هاي بعد وجود دارد در صورت امكان، تا لحظاتي پس از لرزه اصلي در جاي خود باقي بمانيد و سعي نكنيد از آن محل خارج شويد.
با رعايت اصول ايمني از ساختمان خارج شده و به حياط يا محوطه باز برويد. مراقب باشيد كه از مناطق سست ساختمان كه فروريخته و يا خطرزاست دور شويد.
در صورت استشمام بوي گاز از روشن كردن لامپ ها و وسايل گازي اكيداً خودداري كنيد، زيرا توليد جرقه، گاز ناشي از لوله هاي شكسته شده را مشتعل مي سازد.
در صورت وقوع آتش سوزي با شكستن شيشه روي زنگ خطر، مأموران آتش نشاني را خبر كنيد يا با سوت محل خود را به ديگران اعلام و باعث جلب توجه امدادگران و مأموران آتش نشاني شويد.
ب) مسائل روحي ـ رواني:
آسيب هاي ناشي از زلزله
۱ـ انسان ها در اثر وقوع زلزله، خانه، خانواده، دوستان و بستگان يا به عبارتي منابع مالي و عاطفي خود را از دست مي دهند، خانه يعني سرپناه، «بي سرپناهي» تنها مشخصه بارز زلزله است. از اين رو همزمان با تجربه اين فاجعه عظيم ناگزير با يك واقعيت فيزيكي جديد يعني تخريب محل آرامش خود مواجه مي شوند، كه اين خود منجر به عدم تعادل روحي افراد مي شود.
۲ـ زلزله زدگان ابتدا دچار شوك روحي مي شوند. ترس تمام وجود آنها را فرا مي گيرد و با ناباوري به محيط اطراف خود نگاه مي كنند. برخي از آنها دچار اختلالات مربوط به خواب و كابوس هاي شبانه مي شوند.
۳ـ در اثر وقوع زلزله رفتار كودكان نيز تغيير مي كند. آنها نسبت به قبل بي قرار، زودرنج، پرخاشگر و يا ساكت تر مي شوند. تمام لحظات دوست دارند دركنار والدين باشند. از بي خوابي رنج مي برند و در برخي موارد نيز دچار ترس هاي متعددي از قبيل ترس از مدرسه، ترس از حيوانات، ترس از تاريكي، ترس از اماكن محصور و... مي شوند.
۴ـ افراد در زلزله هم بيمار جسمي هستند و هم بيمار روحي بنابراين درمان نيز بايد به دو صورت انجام شود. توجه به روح و روان زلزله زدگان از اهميت بالايي برخوردار است. همانطور كه قبلاً ذكر شد زلزله زدگان در عين صحت و سلامت از مشكلات فيزيكي شكايت مي كنند كه البته واكنش آنها بسيار طبيعي است.
۵ـ افراد بزرگسال نيز ممكن است دچار استرس هاي شديد، روان پريشي و يا افسردگي شوند.
امداد رساني به افراد آسيب ديده و كمك هايي كه مي توان به افراد آسيب ديده كرد تا اين بحران پيش آمده را به راحتي پشت سر بگذارند به شرح زير است:
۱ـ محتاج يك حامي است، حمايت كننده اي قوي و قابل اتكا بدون آنكه كاري يا مطلبي را به او تحميل كند.
۲ـ افراد زلزله زده بعد از وقوع زلزله نياز به مراقبت، حمايت و آگاهي دارند، اما شدت اين واكنش هاي روحي در برخي از افراد بسته به نوع شخصيت آنها و عمق مصيبت، متغير است.
۳ـ مهمترين موضوعي كه مصدومان يا بازماندگان حادثه را آسوده خاطر مي كند، كسب احساس كنترل اوضاع مي باشد كه در زمان بحران از كنترل او خارج شده است. پس بايد او را به تصميم گيري تشويق كرد و تا آنجا كه ممكن است كنترل زندگي اش را به عهده وي گذاشت.
۴ـ با همدردي و گوش كردن به درددل اين افراد و مطرح كردن سؤالاتي از قبيل(چه اتفاقي براي شما افتاده است؟ يا چه راه هايي در پيش رو داريد؟) مي توانيم آنها را در پذيرش شرايط موجود و اميد به زندگي ياري دهيم.
۵ـ افراد زلزله زده نيازمند حمايت هستند چون احساس امنيت نمي كنند بنابراين ما ضمن آگاهي دادن از ماهيت زلزله به آنها بايد اجازه دهيم تا احساسات و عواطف خود را بيان كنند اما نبايد آنها را مجبور به انجام اين كار كنيم. آنها بايد مسئوليت روند بهبود خود را بر عهده گيرند.
۶ـ جملاتي كه نبايد به قربانيان حادثه گفت:
الف) من حال تو را مي دانم و درك مي كنم! (در صورتي كه واقعاً حال او را نمي دانيد، آيا شما مي دانيد غم از دست دادن فرزند و يا برادر و خواهر و پدر و مادر چيست؟)
ب) آرام باش! (عملاً چنين چيزي امكان ندارد)
ج) گريه نكن!
د) اوضاع مي توانست بدتر از اين باشد!
هـ) خدا خواسته كه اين بلا براي تو پيش بيايد!
۷ـ جملاتي كه مي توان گفت و به او آرامش مي بخشد:
الف) چه اتفاقي برايت افتاده؟ (سؤالاتي از جهت همدردي)
ب) من خيلي متأسفم
ج) اين شرايط حتماً براي تو خيلي سخت است
د) اين احساسي كه تو داري طبيعي است
هـ) من نمي دانم كه چه چيزي بايد بگويم
۸ ـ عمده نگراني زلزله زدگان بستري شده در بيمارستان ها سرنوشت آنها بعد از مرخص شدن از بيمارستان است همه آنها مي پرسند كه چه بايد بكنند. (البته براي مددكاري آنها نيز تدابيري انديشيده شده است).
لازم به ذكر است كساني كه به طور داوطلبانه به منظور كمك رساني به افراد زلزله زده در اين مناطق حضور پيدا مي كنند نيز مبتلا به سندرم خستگي مي شوند و به همين دليل مدت كمك رساني اين اشخاص به زلزله زدگان نبايد متجاوز از شش روز باشد.